Terroir Nederlandse wijn dutch wine wijngaard

Terroir

De noeste arbeid van elke wijnboer begint met een simpele vraag. Wat is er nodig om een mooie wijn te maken? Voor het antwoord hoef je echt geen wijnprofessor te zijn. Alles begint met een geschikt terroir. Dat is de basis voor een mooie wijn. Het terroir maakt een wijn uniek. Meer dan zomaar een doorsnee drankje. Het zorgt voor een herkenbare stijl en voor karakteristieke aroma’s en smaken.

Wanneer is een terroir geschikt voor wijnbouw? Om die vraag te beantwoorden moet je eerst weten wat je onder terroir moet verstaan. Eerst even dit: het beeld dat wij hebben van de wijnbouw staat bol van de romantiek. Dat weten we verdraaid goed, maar we willen dat beeld graag overeind houden. Het draagt bij aan onze wijnbeleving. Een van de onderdelen van dat romantische beeld is de magie van het terroir.

Bodem

De letterlijke betekenis van terroir is bodem. Een trotse wijnboer in de Bourgogne beweert dat je het terroir kan ruiken en proeven in zijn overheerlijke wijn: “Chablis met aroma’s van vuursteen en lagen van mineralen.” Zijn wijnstokken wortelen in een unieke bodem. Die vind je nergens anders. Zelfs niet bij de buurman. Daarom betaal je voor zijn overheerlijke wijn de hoofdprijs. En zo werd hij van een kleine wijnboer een grote jongen in de wijnbusiness.

Vieze bijsmaak

Het is nog niet zo lang geleden dat de term terroir simpelweg verwees naar een ordinair stuk landbouwgrond. Goût de terroir stond voor de vieze bijsmaak van bodemresten of mest in de wijn. Geen visitekaartje. De trotse wijnboer in de Bourgogne was toen niet meer dan een eenvoudige druivenboer. Hij verbouwde druiven en verkocht ze na de oogst aan grote handelshuizen. Die maakten er wijn van. En de druivenboer moest op een houtje bijten.

Verkoopargument

In de periode tussen de Eerste en de Tweede Wereldoorlog waren de druivenboeren in de Bourgogne het beu. Ze ontworstelden zich aan de houdgreep van de grote handelshuizen. De druivenboeren werden zelf wijnboer. En om hun wijn aan de man te brengen, maakten ze goede sier met de bijzondere bodem waarop hun druiven groeiden. Hun unieke terroir werd een verkoopargument om de wijn op het domein zelf te kopen.

Mythe

Het verkoopverhaal ging een eigen leven leiden. Gaandeweg ontstond de mythe van het terroir, die alleen voor de wijngoeroe’s te doorgronden was. Laat je niets wijsmaken. De bodem kun je echt niet ruiken en proeven in de wijn. Dat is wetenschappelijk bewezen. Intussen doen de marketeers van de wijnwereld hun uiterste best om de mythe in stand te houden. Dat gaat ten koste van onze portemonnee. Een knappe wijn uit de Bourgogne is niet meer te betalen.

Samenspel

Terug naar de vraag. Wat verstaan we dan wel onder terroir? Het terroir van een wijngaard is het samenspel tussen de natuurlijke factoren die een rol spelen bij de productie van wijn:

Geen geheim

Henry Jayer (1922-2006) was een beroemde Franse wijnboer. Hij werd geboren in Vosne-Romanée in de Bourgogne. In de jaren ’50 begon hij onder zijn eigen naam wijnen te produceren.  Een fles Pinot Noir van Henry Jayer gaat nu voor duizenden euro’s over de toonbank. Jancis Robinson vroeg hem ooit naar zijn geheim. Het antwoord was heel bescheiden: “Ik heb geen geheim. Ik laat de natuur haar werk doen.” Henry Jayer wist natuurlijk wel beter.

Wijnmaker

De wijnmaker maakt het verschil. Daarom rekenen doorgewinterde wijnkenners de wijnmaker ook tot het terroir. Dat ligt natuurlijk voor de hand, want wanneer is een terroir geschikt? Als de wijnmaker met zijn kennis en ervaring de ideale match kan maken tussen een druivenras en de andere drie  factoren van het terroir. Alle interventies van de wijnmaker tijdens het hele productieproces geven de wijn een eigen identiteit.

Big business

Die wetenschap maakt een einde aan de magie van het terroir. En misschien zelfs aan ons romantische beeld van de wijnbouw. Dat is maar goed ook. De wijnindustrie is big business. De wijnmaker levert commerciële wijnsmaken op bestelling van grote winkelketens. Het meeste werk doet de wijnfabriek, waar de flessen in razend tempo van de productielijnen rollen. Voordat ze naar de supermarkt gaan, wordt er nog snel een etiket van het domein opgeplakt. Zo gaat het eraan toe in de grote wijnlanden.

Beetje romantiek

De wijnbouw in Nederland is kleinschalig. En juist in die situatie is er misschien nog ruimte voor een beetje romantiek. Heel veel werk gebeurt op het domein zelf, inclusief het bottelen. En soms bezorgt de wijnboer persoonlijk de flessen bij je thuis. Maar kun je in Nederland wel mooie wijnen maken. Hoe zit het hier bijvoorbeeld met het klimaat en met de bodem?