Druivenrassen Nederlandse wijn

Druivenrassen en Nederlandse wijn

Het terroir bepaalt de smaak van een wijn. In het samenspel tussen de natuurlijke factoren die een rol spelen bij de productie van wijn is het druivenras een heel belangrijke. Er zijn pakweg 10.000 druivenrassen of variëteiten. Daarvan gebruiken wijnmakers over de hele wereld er ongeveer 1400 voor hun wijnen. Het aantal druivenrassen dat de Nederlandse wijnboeren gebruiken is veel kleiner. Lang niet alle druivenrassen doen het goed in ons koele klimaat.

Niet alle leden van de druivenfamilie lenen zich voor het maken van wijn. Alleen het geslacht Vitis komt daarvoor in aanmerking. Binnen dat geslacht is de soort Vitus vinifera bij uitstek geschikt voor het maken van wijn. Dit is de klassieke soort. Nagenoeg alle wijnen worden van druivenrassen van de soort Vitis vinifera gemaakt. De druiven zijn klein en hebben een dikke schil. Dat geeft veel smaak. De Vitis vinifera heeft Europese roots. Hieronder vind je de Top 10 van populairste druivenrassen ter wereld:

  1. Cabernet sauvignon
  2. Merlot
  3. Airén
  4. Tempranillo
  5. Chardonnay
  6. Syrah
  7. Grenache
  8. Sauvignon blanc
  9. Trebbiano
  10. Pinot noir
Druivenrassen klassiek hybride

Naast de Vitis vinifera zijn er nog zo’n 40 andere druivensoorten. Deze soorten uit Amerika en Azië zijn veel minder geschikt voor het maken van wijn. Toch zijn sommige van deze soorten wel belangrijk voor de wijnproductie. In 1860 kreeg de verwoestende druifluis vaste voet aan de grond in Europa. Hij vrat de wortels van bijna alle wijnstokken op. Deze Phylloxera vastarix had in Amerika al eerder huis gehouden. De inheemse wijnstokken ontwikkelden een resistentie tegen deze luis. De meest effectieve bestrijding van de Phylloxera vastarix in Europa bleek het enten van stekken van de Vitis vinifera op resistente Amerikaanse onderstammen.

Amerikaanse onderstammen

Een beperkt aantal druivenrassen is resistent voor de Phylloxera, zoals de leon millot en de maréchal foch. Toch nemen de meeste professionele wijnboeren in Nederland geen enkel risico. Zij kiezen voor stekken op een onderstam. Dat is niet zo simpel, want de keuze is reuze. De meeste onderstammen zijn kruisingen van de Vitis berlandieri en de Vitis riparia. Er zijn ook een paar kruisingen met de Vitis cinera en de Vitis rupestris. Ze zijn niet alleen resistent tegen de Phylloxera, maar zijn ook gewapend tegen specifieke bodem- en klimaatomstandigheden. De kruisingen worden meestal aangeduid met een cijfer en 1 of meer letters. Een enkele kruising heeft een naam.

Bodemsoort

In Nederland kiezen wijnboeren vaak voor de 125AA, 3309C, 5BB of SO4. De keuze voor een specifieke onderstam heeft te maken met de bodemsoort. De 125AA komt bijvoorbeeld goed uit de verf op zandgrond en de SO4 juist op vruchtbare klei- en leemgrond. De SO4 heeft bovendien een heel goede vorstweerstand en zorgt voor een vroege rijping. Soms kampt een wijnboer met een natte bodem. Dan zoekt hij naar een onderstam die niet al te diep wortelt. De 3309C is dan een goede optie. Een wijnboer die snakt naar een langere nazomer om zijn druiven goed te laten rijpen, moet er rekening mee houden dat de 5BB de afrijping met een paar dagen vertraagt.

Innovatie en verbetering

Andere soorten dan de Vitis vinifera gebruiken kwekers ook voor innovatie en verbetering door middel van kruisingen. De nieuwe druivenrassen worden meestal hybrides genoemd. Dat klinkt een beetje denigrerend. Nieuwe druivenrassen rijpen vroeg en hebben een hogere resistentie tegen plantenziektes. De 1e generatie hybrides moest vooral schimmelresistent zijn. Hij vertoonde weinig overeenkomst met de Vitis vinifera. De kwaliteit was matig en de smaak slecht. Inmiddels werken kwekers aan de 13e generatie.

Druivenrassen klassiek hybride

Conservatief

De Vitis International Variety Catalogue (VIVC) en Union for the Protection of new Varieties of plants (UPOV) erkennen de nieuwste generaties innovatieve druiven als rassen van de Vitis vinifera. En de regelgeving van het Office International de Vin et vigne (OIV) bepaalt dat ze gebruikt kunnen worden voor wijnen met een Beschermde Geografische Aanduiding (BGA) of Beschermde Oorsprongsbenaming (BOB). De opwarming van de aarde zorgt ervoor dat nu zelfs de conservatieve Franse wijnwereld innovaties omarmt. In 2018 kregen 4 hybrides een plekje in de officiële Franse druivencatalogus.

100 druivenrassen

Frankrijk autoriseerde 210 druivenrassen voor de productie van wijn. Nederland kent een lijst met 100 druivenrassen, die in het BGA-dossier van elke provincie is opgenomen. Dat betekent niet dat al deze druivenrassen ook ergens een plekje in een professionele wijngaard hebben. De lijst bevat klassieke en nieuwe druivenrassen. Op de pagina’s witte druiven en blauwe druiven publiceren wij een overzicht en profiel van alle druivenrassen die in Nederland zijn aangeplant.

© DutchWine4You